سید محمدحسین طباطبایی در سال۱۲۸۱ شمسی، در تبریز در خاندان علم و تقوی دیده به جهان گشود. وی در ۵ سالگی مادرش را از دست داد. بغض غم بی‌مادری او را رها نکرده بود که گرد یتیمی بر وجودش سنگینی کرد و از دیدن روی پدر محروم شد.

مدت زیادی از تحصیل محمد حسین نمی‌گذشت که علاوه بر قرآن مجید، کتاب‌های گلستان، بوستان، اخلاق مصور، تاریخ معجم، ارشاد الحساب، نصابُ الصبیان و دیگر کتاب‌های متداول در مدارس آن روز را فراگرفت.

علامه طباطبایی صرف و نحو و معانی و بیان را نزد مرحوم شیخ محمد علی سرابی آموخت و پس از آن سطوح عالی در فقه، اصول، فلسفه و کلام را در زادگاه خود تحصیل کرد.

وی از سال ۱۲۹۷ تا ۱۳۰۴ علوم بسیاری آموخت. در این مدت، تمامی درس‌های مربوط به سطح را فراگرفت و با شور و شوق بسیاری کتاب‌های مربوط به ادبیات، فقه، اصول، کلام و معارف اسلامی را آموخت.

علامه طباطبایی مدت ۱۱ سال در کنار مرقد امیرالمومنین (ع) کسب علم کرد. فقه، اصول، فلسفه، ریاضیات، رجال را از محضر اساتیدی والا مقام فراگرفت. بزرگانی چون: آیت الله نائینی، سید ابوالحسن اصفهانی، سید حسین بادکوبه‌ای، سید ابوالقاسم خوانساری، حجت، حاج میرزا علی ایروانی و میرزا علی اصغر ملکی.

وی در سال ۱۳۱۴ مجبور به بازگشت به زادگاه خویش شد. دوران تلخکامی و غربت از مهد علم و دانش و کار تدریس و تحقیق از آن زمان شروع شد و اولین غنچه‌های «المیزان» با نمودی در «بحارالانوار» بر شاخسار علامه رویید.

دوران ۱۰ ساله اقامت علامه در تبریز همراه با تدریس و تألیف سپری شد و فصلی جدید از حیات وی را فراهم کرد.

علامه طباطبایی دو اثر شاخص دارد، که بیشتر از سایر آثار مورد توجه قرار گرفته‌است:

نخست تفسیر المیزان، که در ۲۰ جلد و طی ۲۰ سال به زبان عربی تالیف شده‌است. در این تفسیر از روش تفسیر قرآن به قرآن استفاده شده‌است و علاوه بر تفسیر آیات و بحث‌های لغوی در بخش‌هایی جداگانه با توجه به موضوع آیات مباحث روایی، تاریخی، کلامی، فلسفی و اجتماعی نیز دارد.

روش تفسیری:
این اثر به دو شکل منتشر شده‌است. نخست در ۴۰ جلد و سپس در ۲۰ جلد. این اثر توسط سیدمحمد باقر موسوی همدانی به فارسی ترجمه شده‌است.

اثر مهم دیگر اصول فلسفه و روش رئالیسم است. این کتاب شامل ۱۴ مقاله فلسفی است، که طی دهه‌های ۲۰ و ۳۰ شمسی تالیف شده و توسط شهید مرتضی مطهری و با رویکرد فلسفه تطبیقی شرح داده شده‌است.

آشنایی با معنا و مفهوم فلسفه در اسلام
این کتاب یکی از مهم‌ترین کتاب‌هایی است که به بررسی مباحث فلسفی با توجه به رویکردهای حکمت فلسفی اسلامی و فلسفه جدید غربی پرداخته‌است.

روش‌شناسی تفسیری علامه طباطبایی در «المیزان»
سرانجام روح پاک و الهی آن حکیم عارف و مفسر وارسته در ۱۸ محرم ۱۴۰۲ قمری (۲۴ آبان ۱۳۶۰ شمسی) به دیار قدسی و ملکوت رهسپار شد.

حضرت امام خمینی (ره) ضمن اظهار همدردی، با برپایی مجلس ختم برای مرحوم علامه این ضایعه اسفناک را تسلیت گفتند و در پی آن دیگر مراجع و شخصیت‌های علمی، مذهبی و اجتماعی چون آیت الله العظمی گلپایگانی (قدس سره)، آیت الله خامنه‌ای و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در این ماتم جانکاه به سوگ نشسته و مراسم بسیاری برپا کردند.

عناوین آثار عربی و فارسی علامه سید محمد حسین طباطبایی:

تفسیر المیزان
بدایه الحکمه
نهایه الحکمه
اصول فلسفه و روش رئالیسم
حاشیه بر کفایه
شیعه در اسلام
مجموعه مذاکرات با پروفسور هانری کربن
خلاصه تعالیم اسلام
روابط اجتماعی در اسلام
انسان و اجتماع و رشد اجتماعی
بررسی‌های اسلامی
آموزش دین
رساله انسان قبل از دنیا، در دنیا و بعد از دنیا
رساله‌هایی گوناگون درباره قوه و فعل، صفات، ‌افعال الله،‌ وسائط، نحو، صرف، ... این مجموعه ۲۶ رساله است که بنا به ضرورت و نیاز جامعه توسط علامه نگاشته شده است
دیوان شعر فارسی
سنن النبی
لب اللباب
حاشیه براسفار

محمد حسین طباطبایی (علامه طباطبایی)

ابوالحسن شعرانی معروف به علامه شعرانی (۱۳۲۰-۱۳۹۳ق/۱۲۸۱-۱۳۵۲ش) از فلاسفه شیعی قرن ۱۴ هجری قمری است. او در علوم قرآن، حدیث، فقه، اصول فقه، کلام، فلسفه، هندسه و هیئت تحصیل نمود و چند اثر در این رشته‌ها از وی باقی مانده است. او از دانش عبدالکریم حائری، میرزا مهدی آشتیانی و میرزا محمود قمی استفاده کرده و شاگردانی چون میرزا هاشم آملی، حسن حسن‌زاده آملی و عبدالله جوادی آملی را تربیت نمود. وی علاوه بر نگارش کتاب، شرح‌هایی بر کتاب‌های تفسیری، حدیثی، کلامی و فلسفی دارد. «فلسفه اولی» پیرامون دیدگاه فلاسفه غرب در مورد الهیات و تجرد نفس، «راه سعادت» در اثبات نبوت و ارائه ادله حقانیت پیامبر اسلام(ص) برخی از آثار اوست.

تولد
میرزا ابوالحسن شعرانی در سال ۱۳۲۰ق در تهران متولد شد. پدرش محمد بن ملا غلامحسین از نوادگان ملا فتح‌الله کاشانی صاحب تفسیر منهج الصادقین و مادرش فرزند محمدابراهیم نواب تهرانی صاحب کتاب فیض الدموع و تألیفات دیگر بود.

شعرانی در اواخر عمر به جهت درمان بیماری قلبی، ریوی به آلمان منتقل شد و در شنبه، ۷ شوال ۱۳۹۳ق برابر با ۱۲ آبان ۱۳۵۲ش از دنیا رفت. جنازه وی در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی به خاک سپرده شد.

تحصیلات
ابوالحسن قرآن را نزد پدرش آموخت و تحصیلات خود را از مدرسه مروی تهران آغاز کرد و ادبیات عرب، فارسی، منطق، فقه، اصول، فلسفه، ریاضی و مانند آن را در آنجا آموخت. پس از آن به حوزه علمیه قم که تازه تأسیس شده بود رفت و در درس خارج فقه و اصول شرکت کرد. در ۲۶ سالگی پدرش را از دست داد و به دنبال آن، به عراق مهاجرت و در حوزه علمیه نجف به تکمیل تحصیلات خود پرداخت. در عراق، علاوه بر تحصیل فقه شیعی، با فقه اهل سنت نیز آشنا گردید. وی پس از تکمیل تحصیلات و سیر و سلوک عرفانی، در دوره سلطنت رضا شاه به تهران بازگشت و به تبلیغ و تدریس و تحقیق پرداخت.

ابوالحسن شعرانی علاوه بر تحصیل و فعالیت در رشته‌های مختلف علوم اسلامی و حوزوی، با چندین زبان از جمله عربی، فرانسوی، ترکی، انگلیسی و عبری آشنا بود.

اساتید
برخی استادان شعرانی از این قرارند:

میرزا مهدی آشتیانی
سید حسن مدرس
میرزا محمود قمی
حبیب الله ذوالفنون
شیخ عبدالکریم حائری
شیخ عبد النبی نوری
سید ابوتراب خوانساری
شاگردان
وی در طول زندگی خود، شاگردان زیادی را تربیت کرد. برخی از مهمترین شاگردان وی عبارتند از:

میرزا هاشم آملی
عبدالله جوادی آملی
حسن حسن‌زاده آملی
محمد حسن احمدی فقیه یزدی
علی اکبر غفاری
محمدتقی قوامی واعظ
محدث اُرمُوی
سید رضی شیرازی
عباس مصباح‌زاده

آثار
آثار چاپ نشده او بسیار است، و آثار مطبوع او، ترجمه‌ها و تصحیح‌ها و حاشیه‌ها از قرار زیر است:

در تفسیر و علوم قرآن
حاشیه بر مجمع البیان در ده جلد، با تصحیح کامل و اعراب اشعار و توضیح آنها.
تصحیح کامل تفسیر صافی در دو جلد.
حواشی و تعلیقات بر تفسیر منهج الصادقین در ده جلد.
مقدمه و حواشی و تصحیح کامل تفسیر ابوالفتوح رازی با توضیح اشعار و شواهد عربی و فارسی در دوازده جلد.
نثر طوبی یادائرهالمعارف اصطلاحات قرآن تا حرف "ص" است که به سبک جالبی معانی متفاوت واژه‌های قرآنی به حسب استعمال در آیات مختلف مطرح شده و مورد تفسیر قرار گرفته و شامل معارف مختلف فلسفی و کلامی و نکات دقیق فقهی و تاریخی است.
تجوید قرآن.
تصحیح و اعراب گذاری بیش از شصت نسخه از قرآن.
در حدیث و روایت
جمع حواشی و تحقیق و تصحیح کتاب "وافی" از ملا محسن فیض کاشانی در سه جلد.
تعلیقات شرح "اصول کافی" از ملاصالح مازندرانی در دوازده جلد.
تعلیقات بر "وسائل الشیعه" از حر عاملی از جلد شانزده تا بیست.
حاشیه بر "ارشاد القلوب" دیلمی.
ترجمه و شرح دعای عرفه" به ضمیمه کتاب فیض الدموع.
ترجمه و شرح مفصل "صحیفه کامله سجادیه".
رساله در "علم درایه".
تحقیق و تصحیح "جامع الروات" به امر آیت الله بروجردی.
در فقه و اصول
المدخل الی عذب المنهل، در اصول فقه.
شرح کفایه الاصول، بر طریقه "قال اقول" که به تفسیر و توضیح مقاصد آن به عبارت واضح اکتفا شده است.
شرح تبصره علامه حلی که مختصری از کلیه کتب فقهی شیعه امامیه را نیز در بردارد.
حاشه کبیره بر قواعد.
رساله در شرح شکوک صلاه در عروهٔ الوثقی.
مناسک حج با حواشی نه نفر از مراجع تقلید.
فقه فارسی، مختصر جهت تدریس.
در فلسفه و کلام
شرح تجرید الاعتقاد در علم کلام.
حاشیه بر فصل الخطاب فی عدم تحریف الکتاب.
کتاب "راه سعادت" در اثبات نبوت و ردّ شبهات یهود و نصاری.
ترجمه کتاب "الامام علی صوت العداله الانسانیه" با انتقاداتی از آن.
تعلیقاتی بر کتاب "محمد پیامبر و سیاستمدار" نوشته مونتگمری وات
اصطلاحات فلسفی.
مقدمه و حواشی محققانه بر اسرار الحکم سبزواری.
در هیأت و نجوم
شرح عمل به زیج هندی (جدولی که از روی آن به حرکات سیارات پی می‌برند) و براهین عملیات آن مبتنی بر هیئت جدید.
تعلیقه و مستدرک تشریح الافلاک با اشاره به هیئت جدید.
هیئت فلاماریون، ترجمه از زبان فرانسه.
تقویم‌های شبانه‌روزی.
در تاریخ
ترجمهٔ "نفس المهوم" شیخ عباس قمی.
مقدمه، تصحیح و تحقیق "کشف الغمه".
مقدمه و تصحیح منتخب التواریخ.
مقدمه کتاب وقایع السنین اثر خاتون آبادی.
مقدمه، تصحیح و تعلیقات بر کتاب " روضهالشهدا".

وفات

وی شنبه، ۷ شوال ۱۳۹۳ق برابر با ۱۲ آبان ۱۳۵۲ش از دنیا رفت. جنازه وی در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی به خاک سپرده شد.

ابوالحسن شعرانی

محمدتقی مصباح یزدی (۱۳۱۳-۱۳۹۹ش) فقیه، فیلسوف، مفسر قرآن و از اندیشمندان و اساتید حوزه علمیه قم بود. ریاست مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، عضویت در مجلس خبرگان رهبری، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و شورای عالی انقلاب فرهنگی و ریاست شورای عالی مجمع جهانی اهل‌بیت از سوابق او است.

زندگی‌نامه و تحصیلات
محمدتقی مصباح یزدی در بهمن ۱۳۱۳ش در شهر یزد متولد شد. او پس از تحصیلات دوره‌ ابتدایی در سال‌ تحصیلی‌ ۲۶ـ۱۳۲۵ش، وارد مدرسه‌ علمیه شفیعیه‌ یزد شد و دروس مقدمات حوزوی را در یزد خواند. او در کنار دروس رسمی حوزه، برخی از علوم دیگر مانند فیزیک، شیمی، فیزیولوژی و زبان فرانسه را نزد روحانی‌ای به نام «محقّقی رشتی» آموزش دید.

مصباح یزدی در سال ۱۳۳۰ش به همراه خانواده برای ادامه تحصیل به نجف مهاجرت کرد؛ اما بعد از شش‌ ماه‌ سکونت، به سبب وضع‌ نابسامان مالی‌ خانواده‌اش، به‌ یزد‌ بازگشت. پس از آن به قم مهاجرت کرد و در دروس مکاسب‌، کفایه‌ و شرح منظومه ‌شرکت‌ کرد.

اساتید

وی در دروس فقه و اصول، هشت سال از آیت‌الله بروجردی و امام خمینی، دو سال از آیت‌الله اراکی و پانزده سال از آیت‌الله بهجت بهره برد. در تفسیر و فلسفه در درس علامه طباطبایی حاضر شد و دروس اسفار ملاصدرا و شفا ابن سینا را نزد وی گذراند. در اخلاق و عرفان نیز از محضر علامه طباطبایی، آیت‌الله بهجت و انصاری همدانی بهره برد. محمدعلی‌ نحوی، عبدالحسین‌ عجمین‌، سیدعلیرضا مدرّسی‌، میرزا محمد انواری‌، مرتضی حائری یزدی و شیخ‌ عبدالجواد جبل‌ عاملی‌ از دیگر اساتید وی بودند.

مصباح‌ یزدی در دوران تحصیل با محمدحسین‌ بهجتی‌ اردکانی‌، علی‌ بهجتی‌، علی‌ پهلوانی‌، میرزا حسن‌ نوری و علی‌اکبر مسعودی‌ خمینی دوست و هم‌درس بود .

گفته شده وی در سن ۲۷ سالگی به درجه اجتهاد نائل آمد.

تدریس‌
مصباح یزدی تدریس تفسیر، مباحث‌ اخلاقی‌ و تربیتی‌ را از مدرسه‌ علمیه‌ حقانی‌ آغاز کرد و در همین مدرسه کتاب‌های فلسفتنا و اقتصادنا نوشته سید محمدباقر صدر را درس می‌داد. در سال‌های بعد در مؤسسه‌های در راه حق، باقرالعلوم و امام خمینی، اسفار ملاصدرا، شفا و... را تدریس می‌کرد.

مصباح یزدی مخالف قرائت‌های مختلف از دین بود و به مرجعیتِ روحانیت در تفسیر دین اعتقاد داشت. او از مهم‌ترین نظریه‌پردازان و مدافعان نظریه ولایت مطلقه فقیه در ایران بود.

فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
فعالیت‌های مصباح یزدی پیش از انقلاب، بیشتر در دو مقطع زمانی سال‌های ۱۳۴۲ش - ۱۳۴۴ش و ۱۳۵۶-۱۳۵۷ش بود. برخی از آنها عبارتند از:

وی از نویسندگان نشریات بعثت و انتقام بود. نخستین شماره نشریه بعثت در آذر ۱۳۴۲ش منتشر شد. نشریه انتقام نیز از ۲۹ آذر ۴۳ به عنوان دومین نشریه مخفی دانشجویان حوزه علمیه قم، به وسیله وی منتشر شد و انتشار آن تا ۱۵ مهر ۱۳۴۴ش ادامه یافت و ۸ شماره از آن منتشر شد. این نشریات رویکرد سیاسی داشته و به انتقاد از حکومت پهلوی می‌پرداختند.
عضویت در جمعیت یازده نفره. در اوایل سال ۱۳۴۳ش جمعی از علما و مدرسین حوزه علمیه قم، به منظور انسجام بخشیدن به مبارزات سیاسی، گروهی سری به نام "جمعیت یازده نفره" را تشکیل دادند. اعضای گروه به نام اصلاح حوزه تلاش می‌کردند تا مرکزیتی برای مبارزه با حکومت پهلوی به‌وجود بیاورند.
مصباح یزدی برخی از اعلامیه‌ها و نامه‌های سیاسی سال‌های قبل از انقلاب علیه حکومت پهلوی را امضا کرده است. از جمله: نامه فضلا و مدرسین حوزه علمیه قم در ۸ مهر ۴۲ به هیئت دولت وقت نسبت به بازداشت امام خمینی، نامه اعتراض فضلای یزد در اسفند ۱۳۴۳ش به هویدا، نخست‌وزیر وقت در اعتراض به تبعید امام خمینی به ترکیه، اعلامیه حادثه کشتار یزد در ۱۶ فروردین ۱۳۵۷ش و نامه جمعی از استادان حوزه علمیه قم به رئیس جمهور فرانسه در حمایت از امام خمینی در آذر ۵۷ش.
مسئولیت‌های پس از انقلاب
وی پس از انقلاب اسلامی، مسئولیت‌های متعددی داشت که برخی از آنها عبارتند از:

عضویت در دوره دوم مجلس خبرگان رهبری به عنوان نماینده مردم خوزستان و در دوره سوم و چهارم از سوی مردم تهران؛
ریاست شورای عالی مجمع جهانی اهل‌بیت از خرداد ۱۳۷۶ش تا آبان ۱۳۹۱ش؛
عضویت در جامعه مدرسین حوزه علمیه قم؛
عضویت در ستاد انقلاب فرهنگی؛
عضویت در شورای عالی انقلاب فرهنگی
تاسیس دفتر همکاری‌های حوزه و دانشگاه به‌منظور اسلامی‌سازی متون درسی دانشگاه‌ها.

تالیفات

وی دارای تألیفات و آثار متعددی است که به برخی از آنها اشاره می کنیم:

اخلاق در قرآن (۳ جلد)
آذرخشی دیگر از آسمان کربلا
اصلاحات، ریشه‌ها و تیشه‌ها
آفتاب ولایت
آموزش عقاید (۳ جلد)
آموزش فلسفه (۲ جلد)
انسان‌شناسی در قرآن
انقلاب اسلامی، جهشی در فرایند تحولات بین‌الملل
ایدئولوژی تطبیقی
بر درگاه دوست
به سوی او
به سوی خودسازی
پاسخ‌های استاد به جوانان

و...

  وفات

محمدتقی مصباح یزدی، در ۱۲ دی ۱۳۹۹ش، بر اثر بیماری در تهران درگذشت و در ۱۵ دی پس از تشییع در قم، در حرم حضرت معصومه(س) دفن شد.

محمد تقی مصباح یزدی

مرتضی مطهری (۱۲۹۸ـ۱۳۵۸ش) مشهور به شهید مطهری و استاد مطهری، اسلام‌شناس شیعه، استاد فلسفه و کلام اسلامی و از رهبران فکری انقلاب اسلامی ایران بود. مطهری از شاگردان علامه طباطبایی، امام خمینی و آیت‌الله بروجردی بود و پیش از انقلاب اسلامی، در دفاع از اندیشه‌ اسلامی به مقابله با جریان‌های سوسیالیستی و لیبرالی و نیز افکار التقاطی می‌پرداخت. اندیشه‌ها و نظریات او در قالب مجموعه آثار منتشر شده است. برخی آثارش مانند داستان راستان و نظام حقوق زن در اسلام به زبان‌های مختلفی ترجمه شده است. روزآمدسازی مفاهیم اسلامی و تبیین اندیشه‌های اسلامی از ویژگی‌های آثار اوست.

ولادت 

مرتضی مطهری در ۱۳ بهمن ۱۲۹۸ هجری شمسی در فریمان در نزدیکی مشهد در یک خانواده اصیل روحانی چشم به جهان گشود. پس از طی دوران طفولیت به مکتبخانه رفته و به فراگیری دروس ابتدایی می پردازد.

 ورود به حوزه علمیه  

در سن دوازده سالگی به حوزه علمیه مشهد عزیمت نموده و به تحصیل مقدمات علوم اسلامی اشتغال می ورزد.

تحصیلات حوزوی 

اول) دروس علمی: دوره اقامت پانزده ساله خود در قم از محضر مرحوم آیت الله العظمی بروجردی (در فقه و اصول) و حضرت امام خمینی ( به مدت ۱۲ سال در فلسفه ملاصدرا و عرفان و اخلاق و اصول) و مرحوم علامه سید محمد حسین طباطبائی (در فلسفه : الهیات شفای بوعلی و دروس دیگر) بهره می گیرد. قبل از هجرت آیت الله العظمی بروجردی به قم نیز استاد شهید گاهی به بروجرد می رفته و از محضر ایشان استفاده می کرده است.

دوم )دروس اخلاقی و عرفانی: استاد شهید مدتی نیز از محضر مرحوم آیت الله حاج میرزا علی آقا شیرازی در اخلاق و عرفان بهره های معنوی فراوان برده است. نیز از دروس اخلاقی و عرفانی امام خمینی بهره برد. ازاساتید دیگر استاد مطهری می توان از مرحوم آیت الله سید محمد حجت ( در اصول) و مرحوم آیت الله سید محمد محقق داماد (در فقه) نام برد.

فعالیت‌های علمی – فرهنگی 

پس از ترور حسنعلی منصور، مطهری به تألیف کتاب در موضوعاتی که وی مورد نیاز جامعه می‌پنداشت و ایراد سخنرانی در دانشگاه‌ها، انجمن‌های اسلامی، نهضت اسلامی پزشکان، مسجد هدایت و مسجد جامع نارمک ادامه داد. او به یک نهضت اسلامی معتقد بود و برای اسلامی کردن محتوای نهضت تلاش‌های ایدئولوژیک بسیاری نمود. از جمله مهم‌ترین این اقدامات می‌توان به کمک به تأسیس حسینیه ارشاد در سال ۱۳۴۶ اشاره کرد.

تدریس
مطهری در سال ۱۳۳۱ش به تهران رفت و در مدرسه سپهسالار و مروی به تدریس پرداخت. از سال ۱۳۳۴ش تدریس در دانشکده الهیات دانشگاه تهران را آغاز کرد. به گفته برخی پژوهشگران فعالیت اصلی‌اش در دانشگاه مقابله فکری با جریان‌های سوسیالیستی، لیبرالی و التقاطی بود. وی علاوه بر مباحثه دروس اصولی، فقهی و فلسفی، خود حوزه تدریس داشت. او از جمله کتاب‌های ذیل را تدریس کرد:

«مطوّل» (در علم معانی، بیان و بدیع)
«شرح مطالع» (در علم منطق)
«کشف المراد» (در علم کلام و عقاید)
«رسائل» و «کفایه» (در علم اصول فقه)
«مکاسب» (در فقه)
«شرح منظومه» و «اسفار» (در فلسفه).

تالیفات

مرتضی مطهری از سال ۱۳۲۵ش تألیف را در حوزه‌های مختلف اسلامی آغاز کرده است. آثار او شامل بیش از ۷۰ اثر مکتوب و حدود ۳۰ هزار برگ یادداشت تحقیقی است. که برخی از آثار وی عبارتند از:

«مطوّل» (در علم معانی، بیان و بدیع)
«شرح مطالع» (در علم منطق)
«کشف المراد» (در علم کلام و عقاید)
«رسائل» و «کفایه» (در علم اصول فقه)
«مکاسب» (در فقه)
«شرح منظومه» و «اسفار» (در فلسفه).
آثار و تألیفات
آشنایی با قرآن (تا کنون ۱۱ جلد)
آیینه جام
اخلاق جنسی در اسلام و جهان غرب
آزادی معنوی
اسلام و مقتضیات زمان (۲ جلد)
آشنایی با علوم اسلامی (۳ جلد: منطق و فلسفه، کلام و عرفان و حکمت عملی، اصول فقه و فقه)
ترجمه و شرح اصول فلسفه و روش رئالیسم تألیف علامه طباطبایی (۵ جلد)
امامت و رهبری
امدادهای غیبی در زندگی بشر
انسان در قرآن
انسان کامل
انسان و ایمان
انسان و سرنوشت
بیست گفتار
پاسخ‌های استاد به نقدهای کتاب مساله حجاب
پیامبر امی

مساله ربا (به ضمیمه بانک و بیمه) - یکی از آثار شهید مطهری
آینده انقلاب اسلامی
تعلیم و تربیت در اسلام
تکامل اجتماعی انسان
توحید
جاذبه و دافعه علی
جامعه و تاریخ
جهاد
جهان‌بینی توحیدی
حرکت و زمان در فلسفه اسلامی (۲ جلد)
حق و باطل
حکمت‌ها و اندرزها
حماسه حسینی (۳ جلد)
خاتمیت
ختم نبوت
خدمات متقابل اسلام و ایران
داستان راستان (۲ جلد)
درس‌های الهیات شفا (۲ جلد)
ده گفتار
زندگی جاوید یا حیات اخروی
سیری در سیره ائمه اطهار
سیری در سیره نبوی
سیری در نهج‌البلاغه
شرح مبسوط منظومه (۴ جلد)
شرح منظومه (۲ جلد)
شش مقاله (الغدیر و وحدت اسلامی)
شش مقاله (جهان بینی الهی و جهان بینی مادی)
عدل الهی
عرفان حافظ (تماشاگه راز)
علل گرایش به مادیگری (به ضمیمه ماتریالیسم در ایران)
فطرت
فلسفه اخلاق
فلسفه تاریخ (۲ جلد)
قیام و انقلاب مهدی (به ضمیمه شهید)
لمعاتی از شیخ شهید
مساله حجاب
مساله ربا (به ضمیمه بانک و بیمه)
مساله شناخت
معاد
مقالات فلسفی (۳ جلد)
نبوت
نظام حقوق زن در اسلام
نظری به نظام اقتصادی اسلام
نقدی بر مارکسیسم
نهضت‌های اسلام صد ساله اخیر
وحی و نبوت
ولاها و ولایت‌ها
مسله نفاق
سعادت علوم اسلامی
تاثیر عنصر امر به معروف و نهی از منکر در نهضت امام حسین علیه السلام
مقدمه‌ای بر جهان بینی اسلامی

 شهادت:

مرتضی مطهری ساعت ۲۲:۳۰ سه‌شنبه، ۲۱ اردیبهشت ۱۳۵۸، در تهران توسط گروه فرقان مورد سوء قصد قرار گرفت و به شهادت رسید. شد. و در صبح پنج شنبه ۱۳ اردیبهشت پیکر استاد از دانشگاه تهران تشییع و به قم منتقل شده و در  مرقد مطهر حضرت معصومه به خاک سپرده شد.

مرتضی مطهری

سید محمد تیجانی در سال ۱۳۲۲ش در شهر «قفصه» در جنوب تونس زاده شد.خانواده او اصالتاً از شهر «سماوه» عراق بودند که بعدها به تونس مهاجرت کردند. تحصیلات ابتدایی را در یکی از شعبه‌های دانشگاه زیتونه گذراند و پس از استقلال تونس و به مدارس فرانسوی عربی رفت و نهایتاً مدارج دبیرستان پیش‌دانشگاهی را گذراند.

سپس استادیار مؤسسه پیش‌دانشگاهی یوبسای شد. پس از ۱۷ سال تدریس با مرخصی از آموزش و پرورش تونس، وارد دانشگاه سوربن شد. بیش از ۸ سال به بررسی و تطبیق میان ادیان، ادیان توحیدی سه‌گانه پرداخت و پس از گرفتن لیسانس تحقیقات تخصصی در این زمینه از دانشگاه سوربن فارغ‌التحصیل شد و همچنین در رشته فلسفه و علوم انسانی و پس از آن در رشته تخصصی تاریخ و مذاهب اسلامی از این دانشگاه دکترای درجه ۳ و سپس دکترای بین‌المللی را اخذ کرد.

وی به منظور آگاهی بخشی و نشر معارف اهل بیت و مذهب تشیع ویژه گردشگران بین‌المللی و مستبصرین در مشهد، مرکز نشر معارف اهل بیت را تأسیس خواهد کرد.

تا کنون، او ۱۱ کتاب پیرامون مذهب تشیع به مرحله ی چاپ رسانیده که از معروف‌ترین آنهاست:

آنگاه هدایت شدم
اهل سنت واقعی
همراه با راستگویان
از آگاهان بپرسید

&nbsp;

محمد تیجانی تونسی

سید جعفر مرتضی عاملی معروف به علامه سیدجعفر مرتضی ( ۱۳۶۴-۱۴۴۱ق) عالم دینی، متخصص تاریخ اسلام و تشیع، سیره‌نگار شیعه و از عالمان لبنان و حوزه علمیه قم و حوزه علمیه نجف. وی کتاب‌هایی در زمینه سیره اهل بیت تألیف کرده است؛ الصحیح من سیره النبی الاعظم و مأساه الزهراء از جمله آثار اوست.

تحصیلات
وی تحصیلات را نزد پدرش ـ که معلم بود ـ آغاز کرد و در ۱۳۸۲ق برای تحصیل علوم دینی به نجف اشرف سفر کرد. و در سال ۱۳۸۸ق به قم مهاجرت نمود. در حوزه علمیه قم، ابتدا باقیمانده دروس سطح را نزد میرمحمدی آموخت. سپس در درس اساتیدی چون سید موسی شبیری زنجانی، شیخ مرتضی حائری یزدی، سید علی فانی اصفهانی، عبدالله جواد آملی و سید مهدی حسینی روحانی حاضر شد و همزمان به تحقیق و پژوهش دربارهٔ مسائل تاریخی و عقیدتی شیعه پرداخت.

آثار

وی چندین کتاب در تاریخ اسلام و عقائد شیعه دارد که عبارتند از:

الصحیح من سیره النبی الاعظم: این کتاب که مهمترین کتاب جعفر مرتضی است، مجموعه ای در ۳۵ مجلد در شرح زندگانی محمد بن عبدالله نوشته‌ شده است. با موضوع سیره پیامبر اکرم و تاریخ اسلام است. این کتاب به زبان عربی، در ده بخش تدوین شده و حدود ۱۷۰۰ منبع دارد و در دو جلد به زبان فارسی نیز ترجمه شده‌است.
این کتاب توسط محمد سپهری در دوازده مجلد به فارسی ترجمه و تلخیص شد.

الصحیح من سیره الامام علی علیه السلام: این کتاب که نام دیگرش «المرتضی من سیره المرتضی» است در ۵۳ جلد که در سال ۱۳۹۴ در قم چاپ شده‌است.
مأساه الزهراء: این کتاب دربارهٔ حوادث دوره پایانی زندگی فاطمه الزهرا، دختر پیامبر اسلام است.
الحیاه السیاسیه للإمام الجواد (ع)؛
الحیاه السیاسیه للإمام الحسن (ع)؛
الحیاه السیاسه للإمام الرضا (ع)؛
ابوذر لا اشتراکیه… ولا مزدکیه…؛
احیوا أمرنا؛
افلا تذکرون! (حوارات فی الدین والعقیده)؛
الإمام علی والنبی یوشع (تاریخ یعید نفسه)؛
الجزیره الخضراء و مثلث برمودا؛
الزواج الموقت فی الإسلام «المتعه» (دراسه وتحلیل)؛
الشهاده الثالثه فی الأذان والإقامه (شبهات و ردود)؛
المواسم والمراسم؛
الولایه التشریعیه؛
اهل البیت فی آیه التطهیر (دراسه وتحلیل)؛
حدیث الإفک؛
ردّ الشمس لعلی (ع)؛
ظلامه أبی طالب (ع) (تاریخ و نقد)؛
ظلامه أم کلثوم (تحقیق و دراسه)؛
علی (ع) والخوارج (تاریخ و دراسه)؛
الغدیر والمعارضون أو عواصف علی ضفاف الغدیر؛
کربلا فوق الشبهات (حدیث عن التشکیک والمشککین)؛
لست بفوق ان اخطئ من کلام علی (ع)؛
مختصر و مفید (أسئله و أجوبه فی الدین و العقیده)؛
مراسم عاشوراء (شبهات و ردود)؛
موقف علی فی الحدیبیه؛
سیره الحسین (ع) فی الحدیث و التاریخ؛
میزان الحق.

وفات
سید جعفر مرتضی عاملی در سن ۷۷ سالگی در ۲۷ صفر ۱۴۴۱ (۴ آبان ۱۳۹۸)، در بیروت در گذشت و در زادگاهش در عیتا الجَبَل به خاک سپرده شد

جعفر مرتضی عاملی

پاتریک فانینگ نویسنده، روانشناس و متخصص شناخت درمانی (CBT) است. او به دلیل تخصص خود در زمینه درمان اضطراب و افسردگی شناخته می‌شود. فانینگ بیش از ۲۰ کتاب در زمینه روانشناسی نوشته است که از جمله آنها می‌توان به زندانیان باور (با همکاری متیو مک‌کی)، غلبه بر افسردگی، غلبه بر اضطراب و درمان اضطراب به روش رفتار درمانی شناختی اشاره کرد.

پاتریک فانینگ

ویلفِرْد فردیناند مادِلونگ (به آلمانی: Wilferd Ferdinand Madelung)، (۱۹۳۰-۲۰۲۳م)، اسلام‌شناس، شیعه‌شناس بزرگ آلمانی، استاد دانشگاه تاریخ اسلام دانشگاه آکسفورد، مهمترین اثر او جانشینی حضرت محمد(ص) است.

ولادت
در ۲۶ دسامبر ۱۹۳۰م برابر با ۵ دی ۱۳۰۹ش در شهر اشتوتگارت آلمان دیده به جهان گشود.

تحصیلات
پس از گذراندن تحصیلات مقدماتى و متوسطه به دانشگاه قاهره رفت و در سال ۱۹۵۳م. از آن جا به اخذ لیسانس در تاریخ و ادبیات اسلامى نائل گشت. وى تحصیلات عالى خود را در آلمان ادامه داد و در سال ۱۹۵۷م. از دانشگاه‌هامبورگ در مطالعات اسلامى به دریافت درجه دکترى نائل آمد. وى رساله دکتراى خویش را تحت نظر اسلام‌شناسان مشهور آلمانى، یعنى اشتروتمان و اشپولر به پایان رسانید.

مادلونگ به مدت سه سال از سال ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۰م. وابسته فرهنگى سفارت آلمان غربى در بغداد بود و سپس تلاش‌هاى آموزشى، پژوهشى و علمى خویش را در زمینه‌هاى اسلام‌شناسى به شرح ذیل پى‌گرفت:

استادیار مطالعات اسلامى در دانشگاه تگزاس در اوستین (سال ۱۹۶۳م).
استادیار و دانش‌یار مطالعات اسلامى در دانشگاه شیکاگو (۱۹۶۹-۱۹۶۴م).
استاد اسلام‌شناسى در دانشگاه شیکاگو (۱۹۷۸-۱۹۶۹م).
استاد کرسى Laudian در عربى و مطالعات اسلامى در دانشگاه اکسفورد.
یادآور می‌شود کرسى مذکور عالى‌ترین سطح اسلام‌شناسى در انگلستان و یکى از مهم‌ترین کرسى‌ها در نوع خود، در جهان است و تدریس زبان و ادبیات عربى در سطح عالى، جزو شرایط این کرسى مى‌باشد.

مادلونگ به عنوان استاد مدعو در دانشگاه کلمبیا و بسیارى دیگر از دانشگاه‌هاى آمریکا و اروپا تدریس کرد. وى عضو تعداد زیادى از مجامع بین‌المللى اسلام‌شناسى بود و همواره در مجامع و کنفرانس‌هاى بین‌المللى شرکت می‌کرد.

به عنوان نمونه در بهار سال ۱۳۷۴ش. سمپوزیومى بین‌المللى در دانشگاه اوترخت هلند در موضوع تصوف و مخالفانش برگزار شد که در سومین جلسه آن، ویلفرد مادلونگ به موضوع مخالفت زیدیه با تصوف پرداخت و مطالب جالبى را در این خصوص مطرح نمود. مادلونگ با مؤسسه مطالعات اسماعیلى مستقر در لندن و به ریاست دکتر لندلت نیز همکارى علمى و پژوهشى داشت.

مادلونگ از برجسته‌ترین اسلام‌شناسان معاصر به شمار مى‌آید و در زمینه تفکر اسلامى، فرق و مذاهب اسلامى تحقیقات مهمى انجام داده است.

وفات
سرانجام در روز سه شنبه ۹ مه ۲۰۲۳م برابر با ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ش درگذشت.

آثار
برخى آثار وى که در ایران به زبان فارسى ترجمه شده‌اند، عبارتند از:

کتاب مکتب‌ها و فرقه‌هاى اسلامى در سده‌هاى میانه.
فرقه‌هاى اسلامى.
جانشینى حضرت محمد صلى‌الله‌علیه‌وآله (پژوهشى پیرامون خلافت نخستین).
مقاله شیعه و معتزله با ترجمه احمد آرام، مندرج در کتاب «شیعه در حدیث دیگران».
ملاحظاتى پیرامون کتاب‌شناسى فرق امامى، ترجمه چنگیز پهلوان، مندرج در کتاب «در زمینه ایران‌شناسى».
متون بازیافته عربى درباره تاریخ امامان زیدى طبرستان و دیلمیان و گیلان، ترجمه حشمت مؤید.

ویلفِرْد فردیناند مادِلونگ

سید ابوالحسن ندوی (۱۹۱۳-۱۹۹۹م)، از علمای معاصر هندوستان، مصلح برجسته دیوبندی، صاحب کتاب «ماذا خسر العالم بانحطاط المسلمین» می‌باشد، از محضر علمایی همچون مولانا احمدعلی الهوری بهره برده و تحت تأثیر اندیشه‌های محمد اقبال لاهوری و حسن البنا ببود.

ندوی، تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش لکهنو آغاز نمود و تا سیزده سالگی، زبان عربی، انگلیسی و فارسی را به‌خوبی آموخت. او در سال ۱۹۲۶م، در کنفرانس ندوه ‎العلماء به زبان عربی سخنرانی کرد. وی پس از اتمام دوره متوسطه در سال ۱۹۲۷م، وارد دانشگاه لکهنو شد و سپس در سال ۱۹۳۰م، برای ادامه تحصیلات عالی عازم لاهور شد و از محضر مولانا احمدعلی الهوری بهره گرفت و گواهی‌نامه عالی علمی دریافت نمود. او همچنین در دانشگاه دیوبند از محضر مولانا حسین احمد مدنی کسب فیض نمود.

وی در سال ۱۹۳۴م، در ۲۰ سالگی در دانشگاه ندوه ‎العلماء لکهنو به تدریس پرداخت و در آنجا با رهبران و مصلحان عصر خود همچون مولانا محمد زکریا، محمد الیاس و انور شاه کشمیری آشنا شد و از محضر آنان کسب فیض نمود. در سال ۱۹۵۵م، از سوی دانشگاه دمشق برای همکاری و تدریس فراخوانده شد و به‌عنوان استاد مهمان، این مسئولیت را پذیرفت. همچنین در سال ۱۹۶۲م، از سوی حاکم سعودی برای تدریس در دانشگاه اسلامی مدینه منوره دعوت شد، اما تدریس همیشگی و قبول کرسی رسمی را نپذیرفت؛ ولی در سال ۱۹۶۳م، بنا به دعوت دانشگاه اسلامی مدینه به‌عنوان استاد مهمان، در آنجا مشغول تدریس گردید

وفات

ندوی، در ۲۳ رمضان المبارک آخرین روز سال ۱۹۹۹م، قبل از نماز جمعه، دار فانی را وداع گفت. مهم‎ترین شخصیت‎هایی که بر اندیشه و نگرش ندوی تأثیر گذاشته‌اند، عبارتند از: محمد اقبال لاهوری، حسن البنا، سید قطب، امین الحسینی، محمد الیاس الکاندهلوی و ابوالعلا مودودی.

آثار

ندوی، آثار و تألیفات بسیاری دارد که گویند شمار آنها به بیش از سیصد کتاب می‌رسد. برخی از آثار استاد ندوی که به فارسی ترجمه شده است، به شرح زیر می‌باشند:

تاریخ دعوت و اصلاح؛

حدود خسارت جهان و انحطاط مسلمین؛

نبرد ایدئولوژیک یا ارزیابی تمدن غرب؛

آیین زندگی؛

تفسیر سیاسی اسلام؛

قصه‌های پیامبران، در ۵ جلد؛

یقین بندگان خدا؛

نقش انبیا در سعادت بشر؛

بازگشت به اسلام؛

نسل جوان را دریابید؛

گامی به‌سوی بیداری اسلامی؛

نگرشی نوین بر تزکیه و احسان یا تصوف و عرفان؛

امام سید احمد شهید در آینه تاریخ؛

تاریخچه دعوت اسلامی در هند و ادوار آن؛

آشنایی با شخصیت و افکار امام عبدالقادر گیلانی؛

تجلی حقیقت ایمان؛

علامه اقبال در مدینه؛

مذهب قادیانی؛

سخنانی چند به برادران ایرانی؛

دو اندیشه ضد و نقیض.

ابوالحسن ندوی

نجاح عطا عبد محمد طائی (متولد ۱۳۷۶ق-کوت عراق)، از علمای عراق، نویسنده شیعی ضد تکفیری

تحصیلات

وی دروس آکادمیک را در عراق گذرانید. پس از آن راهی شهر مقدس قم شد و دروس حوزوی را در سطوح مقدمات، سطوح و خارج در این شهر گذراند و از محضر عالمان بزرگ آن دیار بهره برد. و در همانجا به اخذ درجه دکترای الهیات معارف اسلامی نائل آمد.

اساتید

از اساتید ایشان سید احمد مدنی، شیخ وحید خراسانی، سید محمد هاشمی، شیخ ناصر مکارم شیرازی، شیخ جواد تبریزی را می‌توان نام برد

 فعالیت‌های فرهنگی
از جمله فعالیت‌های فرهنگی وی می‌توان به تاسیس حوزه‌های علمیه در کشورهای چین، ژاپن، بریتانیا و... اشاره کرد.

 آثار
وی تاکنون پنجاه اثر در موضوع معارف اسلامی به نگارش درآورده که عناوین برخی آنها عبارت است از:
إغتیال أبی بکر والسیده عائشه
إغتیال النبی صلى‌الله‌علیه‌وآله
البطین معاویه ولیس علیاً
الدوله الشیعیه
السیره النبویه
المدرسه العلمیه فی الحدیث
تحریف أسماء أولاد المعصومین علیهم‌السلام
تحریم الخمر أول البعثه هو الصحیح
زعماء مکه
سم النبی فی صحیح البخاری
سیره الإمام علی علیه‌السلام
سیره سیّده نساء العالمین فاطمه الزهراء (علیها‌السلام)
سیره عائشه وأحادیثها
صاحب الغار أبوبکر أم رجل آخر؟
فقه السیره النبویه للدکتور
لماذا لم یصل علی ع على الملوک الثلاث
لماذا لم یبایع علی علیه‌السلام الملوک الثلاث
مقتل الحسین وأنصاره
من هو دلیل النبی فی الغار؟
من وراء المحرقه الکبرى لکتب البشریه؟
نظریات الخلیفتین
نظریات عثمان بن عفان
یهود بثوب الاسلام
مثالب العرب والعجم

نجاح عطا عبد محمد طائی

دکتر یوسف قرضاوی در روستای صفت تراب مرکز محله الکبری در استان غربی مصر به دنیا آمد؛ به نوشته حافظ ابن حجر و دیگر نویسندگان، عبدالله بن حارث بن جزء الزبیدی آخرین صحابه ای که در مصر وفات کرده است در این روستا مدفون است. تاریخ ولادت قرضاوی مصادف با ۹/۹/۱۹۲۶ بوده است؛ وی در حالی که کمتر از ده سال داشت حفظ قرآن را در روستای یادشده به پایان رساند و تجوید را به نیکی فرا گرفت. سپس وارد دانشگاه الازهر شد و دوران ابتدایی و متوسطه را با رتبه ممتاز طی کرد. با این که در آن زمان چندین بار بازداشت شد اما توانست با رتبه دوم کشوری قبول شود. وی سپس وارد دانشکده اصول دین دانشگاه الازهر شد و در سال ۱۹۵۲ تا ۱۹۵۳ از میان یکصد و هشتاد نفر از هم کلاسی هایش در تحصیلات عالیه رتبه نخست را به دست آورد. سپس به گواهی نامه بین المللی دست یافت و همزمان در سال ۱۹۵۴ در دانشکده زبان عربی اجازه تدریس یافت و باز در میان پانصد نفر از همکلاسی هایش که از فارغ التحصیلان دانشکده های سه گانه الازهر بودند رتبه نخست را به کسب کرد. در سال ۱۹۸۵ در رشته زبان و ادبیات در مؤسسه عالی مطالعات عربی مدرک دیپلم گرفت و در سال ۱۹۶۰ به مدرک مطالعات عالی معادل فوق لیسانس در شعبه علوم قرآن و سنت دانشکده اصول دین نائل آمد. در سال ۱۹۷۳ در همان دانشکده با رتبه برتر پیرامون مقوله “زکات و نقش آن در حل مشکلات اجتماعی” به مدرک دکترا نائل آمد.
فعالیت های رسمی
وی دورانی مشغول سخنرانی و تدریس در مساجد بود سپس سرپرستی مؤسسه ی ائمه وابسته به وزارت اوقاف مصر را بر عهده گرفت. پس از آن به منظور نظارت بر مطبوعات الازهر و کار در دفتر فنی اداره ی دعوت و ارشاد به اداره ی کل فرهنگ اسلامی الازهر شریف پیوست. در سال ۱۹۶۱ وارد قطر شد و به عنوان رئیس مؤسسه ی دینی متوسطه مشغول فعالیت شد و به توسعه و تثبیت ر آن همت گمارد به طوری که توانست قدیم نافع و جدید مفید را در آن جمع کند.
در سال ۱۹۷۳ دانشکده‌های تربیتی پسرانه و دخترانه در دانشگاه قطر تأسیس شد و شیخ برای راه اندازی بخش مطالعات اسلامی وارد آنجا شد.
در سال ۱۹۷۷ دانشکده شریعت و مطالعات اسلامی دانشگاه قطر تأسیس شد و شیخ ریاست آن را به عهده گرفت و تا پایان سال تحصیلی ۱۹۹۰–۱۹۸۹ در این سمت باقی ماند. وی همچنین به عنوان مدیر مؤسس مرکز مطالعات سنت و سیره ی نبوی دانشگاه قطر انتخاب شد که تا امروز هم این سمت را داراست.
در سال تحصیلی ۱۹۹۰ -۱۹۹۱ از قطر به الجزایر رفت و ریاست شوراهای علمی دانشگاه و مؤسسات عالی اسلامی را بر عهده گرفت سپس به قطر بازگشت و به کار خود در مدیریت مرکز مطالعات سنت و سیره ادامه داد. در سال ۱۴۱۱ هجری جایزه‌ی بانک توسعه ی اسلامی در اقتصاد اسلامی را دریافت کرد. همچنین در سال ۱۴۱۳ به جایزه‌ی بین المللی ملک فیصل برای مشارکت در مطالعات اسلامی نائل آمد. در سال ۱۹۹۶ جایزه‌ی ویژه‌ی علمی را از رئیس دانشگاه بین المللی اسلامی مالزی دریافت کرد. در سال ۱۹۹۷ نیز جایزه‌ی سلطان حسن بلقیه (سلطان برونئی) را در فقه اسلامی دریافت کرد.
● آثار:

۱) قطوف دانیه من الکتاب و السنه: در سال ۱۹۵۱ تألیف شده است.

۲) الحلال و الحرام فی الاسلام: در سال ۱۹۶۰ به دستور رؤسای الأزهر تألیف و به زبان‌های ترکی، فارسی و اردو ترجمه شده است.

۳) العباده فی الاسلام: در سال ۱۹۶۱ تألیف شده است و به زبان فارسی ترجمه شده است..

۴) الناس و الحق: در سال ۱۹۶۶ تألیف و به زبان‌های ترکی و فارسی ترجمه شده است.

۵) مشکله الفقر و کیف عالجها فی الاسلام: در سال ۱۹۶۷ تألیف و به زبان‌های فارسی و اردو ترجمه شده است.

۶) الایمان و الحیاه: در سال ۱۹۶۹ تألیف و به زبان فارسی ترجمه شده است.

۷) فقه الزکات: در سال ۱۹۶۹ در دو مجلد منتشر گردیده و اثر مهمی در فقه مقارن و حقوق تطبیقی است که به شایسته‌ترین وجهی به بررسی همه جانبه‌ی زکات در اسلام در پرتو قرآن و حدیث و با مراجعه‌ی دقیق به منابع معتبر فقهی هر یک از مذاهب مشهور اسلامی، پرداخته است.

۸) شریعه الاسلام خلودها و صلاحها للتطبیق فی کل زمان و مکان: در سال ۱۹۷۲ تألیف شده است.

۹) الخصائص العامه للاسلام: در سال ۱۹۷۷ تألیف شده است.

۱۰) الصبر فی القرآن: نمونه‌ای از تحقیق موضوعی در قرآن است و به زبان فارسی ترجمه شده است.

۱۱) عالم و طاغیه: یک نمایشنامه‌ی تاریخی است در سال ۱۹۶۶ نوشته وبه ترکی و فارسی ترجمه شده است.

۱۲) هدی الاسلام: مجموعه‌ای از فتاوی استاد و راه‌حلهای اصیل اسلامی برای مشکلات مسلمانان معاصر است.

۱۳) غیر المسلمین فی المجتمع الاسلامی: در سال ۱۹۷۷ منتشر یافته است.

۱۴) الحلول المستورده و کیف جنت علی امتنا: در سال ۱۹۷۱ تألیف و به ترکی ترجمه شده است.

۱۵) الحل الاسلامی فریضه و ضروره: در سال ۱۹۷۴ منتشر شده است.

یوسف قرضاوی

سلیمان کتانی ( سال ۱۹۱۲م / ۱۲۹۰ش- سال ۲۰۰۴م / ۱۳۸۲ش)اندیشمند، نویسنده، ادیب و شاعر مسیحی لبنانی است که بیش از ۲۳ کتاب درباره تاریخ اسلام و شیعه از خود به جای گذاشته است. این نویسنده کتاب «الامام علی علیه‌السلام نبراس و متراس» را در مورد شخصیت امام علی(ع) نوشته است که این کتاب از طرف شیخ مرتضی آل یاسین (رئیس وقت جماعت علمای عراق) به عنوان بهترین کتاب انتخاب شد. در سال ۱۳۸۷ هجری قمری کتابخانه العلمین العامه در نجف اشرف کتاب «فاطمه الزهرا وتر فی غمه» اثر این نویسنده را به عنوان کتاب برتر انتخاب کرد. کتانی به خاطر تالیف کتاب‌هایی در مورد شخصیت امام حسن(ع) و امام سجاد(ع) تقدیر شده است. وی همچنین کتاب «الامام الخمینی شراره باسم الله واحترق الهشیم (امام خمینی؛ جرقه‌ای به نام خدا)» را تالیف کرده است. بسیاری از آثار این نویسنده به زبان‌های انگلیسی و فارسی ترجمه شده است.

زندگی نامه و تحصیلات
سلیمان کتانی در ۲۹ فوریه سال ۱۹۱۲ برابر با ۹ اسفند ۱۲۹۰ در آمریکا به دنیا آمد.  وی در دو سالگی، به همراه خانوادۀ خود به لبنان بازگشت.  او دوران ابتدایی را در شهر کوچک بَسکِنتا (شمال بیروت) گذارند وسپس به انستیتوی عینطوره نزدیک جونیه رفت و دو سال در آنجا درس خواند. آنگاه به انستیتو الحکمه در بیروت رفت و با اتمام تحصیلات خود موفق به اخذ دانشنامۀ فلسفه شد. وی در انستیتو درس‌های خود را به دو زبان عربی و فرانسه انتخاب کرد و بعد از پایان تحصیلات به کار آموزشی پرداخت و به عنوان استاد زبان و ادبیات عربی در تعدادی از مدارس لبنان به مدت بیست سال مشغول تدریس بود.  سلیمان کتانی که مسیحی مارونی بود، علاقه خاصی به پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) داشت؛ تا آنجا که حتی بیشترین و مهم‌ترین کتاب‌های خود را در این زمینه به رشته تحریر درآورد.

آثار
محمد صلی الله علیه وآله وسلم شاطی ء و سحاب
الامام علی علیه‌السلام نبراس و متراس
این اثر کتاب توسط جلال الدین فارسی با نام امام علی مشعلی و دژی ترجمه شده است.

فاطمه الزهراء علیها السلام وتر فی غمد
در مقدمه این اثر، بخشی با عنوان «زهرا(س)، فصلی از کتاب رسالت» به قلم امام موسی صدر آورده شده است.[۵] همچنین این کتاب توسط سید جعفر قمی به فارسی ترجمه شده است.

الامام الحسن علیه‌السلام الکوثر المهدور
الامام الحسین علیه‌السلام فی حله البرفیر
الامام زین العابدین علیه‌السلام عنقود مرصع
الامام الباقر علیه‌السلام نجی الرسول
الامام الصادق ضمیر المعادلات
الامام الکاظم ضو‌ء مقهور الشعاع
الامام الخمینی شراره باسم الله واحترق الهشیم
الجذور
لبنان علی تریف خواصره
جبران خلیل جبران فی مداره الواسع در خصوص شخصیت جبران خلیل جبران است.
میه زیادی
میخائیل نعیمه بیدر مفطوم

درگذشت
کتانی در سن ۹۲ سالگی، دقیقاً در روز تولدش، یعنی در ۲۹ فوریه سال ۲۰۰۴ (۹ اسفند ۱۳۸۲) درگذشت. در کلیسای مارجرجس بسکنتا، دو روحانی مسیحی و مسلمان در آیین خاکسپاری‌اش، بر پیکر او نماز و فاتحه خواندند.

سلیمان کتانی

محمدحسن گنجى (۱۲۹۱-۱۳۹۱ش)، استاد دانشکده ادبیات و علوم انسانی، بنیان‌گذار دانش جغرافیای نوین و هواشناسی، رئیس هواشناسی ایران، رئیس هواشناسی منطقه آسیا و عضو کمیته اجرایی سازمان هواشناسی جهان

ولادت:
در ۲۱ خرداد ۱۲۹۱ش در بیرجند به دنیا آمد. پدرش ابوتراب به‎ ‎کشاورزی و دامپروری اشتغال داشت. وی سه برادر و دو خواهر داشت که چهار نفر‎ ‎آنها در مدارس محلی بیرجند به تدریس اشتغال‎ ‎داشتند.

تحصیلات:
وی پس از طى تحصیلات ابتدایى در مدرسه شوکتیه و به پایان رساندن تحصیلات متوسطه در زادگاه خود، در مهرماه ۱۳۰۹ش به تهران آمد تا حقوق بخواند. ولى در تهران متوجه شد که بیشتر استادان مدرسه عالى حقوق آن زمان، فرانسوى هستند و چون زبان فرانسوى نمى‌دانست به دارالمعلمین عالى رفت که نخستین بنیاد آموزش عالى آن زمان بود. دارالمعلمین عالى، که در ۱۳۰۷ بنیان‌گذارى شده بود، دو گروه «فلسفه و ادبیات» و «تاریخ و جغرافیا» داشت. گنجى در رشته تاریخ و جغرافیا نام‌نویسى کرد و پس از سه سال در ۱۳۱۲ لیسانس آن رشته را دریافت کرد.

از آن‌جا که گنجى در کنکور اعزام به خارج در بخش معلمى تاریخ و جغرافیا مقام اول را به دست آورده بود، در ۲۵ شهریور ۱۳۱۲ همراه با حدود ۹۰ نفر دیگر که ۲۰ نفر از آنان از دانش‌آموختگان دانشسراى عالى بودند، به فرانسه فرستاده شد. چون به زبان انگلیسى آشنایى داشتند، پس از چند روز ماندن در پاریس به لندن فرستادند.  او را بى‌درنگ پس از ورود به انگلستان به دانشگاه ویکتوریا در منچستر معرفى کردند که در آن زمان یکى از پنج دانشگاه معتبر پس از آکسفورد و کمبریج به شمار مى‌آمد. در سال دوم در انگلستان بود که پس از یک سال مطالعه و بررسى رشته‌هاى گوناگون، تصمیم خود را گرفت که در زمینه جغرافیا کار کند و از آن زمان تاریخ براى او در درجه دوم اهمیت قرار گرفت. او در آن سال در گروه تخصصى جغرافیا در دانشگاه منچستر نام‌نویسى کرد و پس از چهارسال توانست لیسانس تخصصى و ممتاز در جغرافیا B.A.Honurs را به دست آورد که برابر کارشناسى ارشد به شمار مى‌آید. وى بار دیگر با استفاده از دو بورس تحصیلى در سال ۱۳۳۱ به منظور تکمیل تحصیلات خود عازم آمریکا شد و در دانشگاه کلارک آمریکا به اخذ درجه دکتراى جغرافیا توفیق یافت. دکتر گنجى پس از پشت سر نهادن رتبه‌هاى علمى و مسئولیت‌هاى دانشیارى، استادى، مدیریت گروه جغرافیا، ریاست دانشکده ادبیات و علوم انسانى و معاونت دانشگاه تهران، بازنشسته گردید. با وجود این، استاد هیچگاه دست از کار نکشید و از سال ۱۳۶۴ با مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامى همکارى خود را آغاز کرد.

وى از سال ۱۳۷۰ به عنوان مشاور رئیس دانشکده علوم زمین، با دانشگاه شهید بهشتى همکارى دارد. از جمله سمت‌هاى دیگر او، ریاست اداره کل هواشناسى ایران، ریاست هواشناسى منطقه آسیا و عضو کمیته اجرایى سازمان هواشناسى جهان است. وى برگزیده همایش طرح سپاس در سال ۸۶ در فرهنگسراى سینا مى‌باشد.

ایشان عضو مادام العمر انجمن جغرافیایى انگلستان، عضو سابق انجمن سلطنتى مردم‌شناسى انگلستان و ایرلند، عضو شوراى عالى آمار، عضو هیئت تحریریه دایرهالمعارف بریتانیا، عضو افتخارى انجمن آمریکایى پیشرفت علوم، عضو شوراى عالى مردم‌شناسى، عضو انجمن جغرافیایى کشورهاى آسیا و آفریقا، عضو کمیته ملى آب‌شناسى یونسکو، عضو هیئت ممیزه دانشگاه تهران، عضو شوراى دانشگاه تهران، عضو کمیسیون همکارى فرهنگى دانشگاهى ایران و فرانسه، عضو کمیته جغرافیایى فرهنگستان ایران، عضو شوراى عالى جغرافیایى وابسته به سازمان جغرافیایى کشور، عضو کمیته برنامه‌ریزى وزارت آموزش و پرورش، عضو هیئت امناى مدرسه عالى بازرگانى رشت، و... بود.

اساتید:
اساتید وى عبارت بودند از: میرزا احمد نراقى، شیخ احمد سلیمانى نراقى، کلنل علینقى وزیرى مفیدالملک، سید رضى حسین (ناظم هندى)، عباس اقبال آشتیانى، ماژور مسعودخان کیهان، بدیع‌الزمان فروزانفر، سید محمدکاظم عصار، دکتر صادق رضازاده شفق، عبدالحسین شیبانى وحیدالملک، دکتر عیسى صدیق، دکتر اسدالله بیژن و...

افتخارات و جوایز:
ایشان در سال ۱۳۵۴ به عنوان استاد ممتاز دانشگاه تهران انتخاب شد. در سال ۲۰۰۱ از سوی سازمان جهانی هواشناسی، دکتر محمدحسن گنجی به عنوان دانشمند برتر جهان و دانشمند سال هواشناسی معرفی شد. در بیست و نهمین کنگره ‏اتحادیه بین‌المللی جغرافیایی در کره‎ ‎جنوبی در سال ۲۰۰۰ نیز به عنوان یکی از ۱۵ جغرافی‌دان ‏برجسته جهان معرفی شد و‎ از سوی سازمان هواشناسی جهانی، جایزه علمی سال را دریافت نمود.‬ ایشان همچنین نشان درجه سه در خدمات دولتى را دریافت کرده است. وى از اوایل انقلاب تا اکنون بالغ بر ۶۳ لوح تقدیر از مراکز آثار و مفاخر علمى، چهره‌هاى ماندگار، انجمن‌هاى علمى جغرافیایى و دانشگاه‌ها دریافت کرده است. وى برگزیده همایش طرح سپاس در سال ۸۶ در فرهنگسراى سینا مى‌باشد.

آثار:
از آثار ایشان مى‌توان به ۱ جزوه درسى، ۱۶ اثر تألیفى، ۶ نقد کتاب، ۱۲ مقدمه کتاب، ۸۰ مقاله علمى، ۱۹ سخنرانى و ۱۴ مقاله به زبان انگلیسى اشاره نمود. آب و هواى ایران، آب و هواى کشورهاى آسیاى مرکزى، آتشفشان سنت هلن، آمار بارندگى در ایران، آثار و نقشه‌هاى جغرافیایى در تمدن اسلامى (ترجمه)، تاریخچه جغرافیا در تمدن اسلامى (ترجمه)، آمایش زمین به صورت یک منبع طبیعى، آمریکا را بشناسید، آموزش جغرافیا، اطلس اقلیمى ایران، اطلس کامل تهران، اکولوژى و اقلیم‌شناسى، انحطاط جغرافیایى شهر بیرجند، ایران، برتراند راسل و جغرافیا، برداشتى جغرافیایى از جمعیت مسلمان جهان، تاثیر آب و هوا در زندگى بشر، تاریخ جغرافیاى اسلامى، تاریخچه جغرافیا در اسلام، تاریخچه نهضت‌هاى پان، ترجمه بشر چیست؟، تغییرات آب و هوا، تغییرات ناگهانى هواى ساحل جنوبى، تقسیمات اقلیمى ایران، جغرافیا در ایران از دارالفنون تا انقلاب اسلامى، جغرافیا و آمار، جغرافیاى ایران، جغرافیاى سال پنجم ابتدایى، جغرافیاى سال ششم ابتدایى، جنگ و جغرافیا یا روابط دول بزرگ در اقیانوسیه، خاورمیانه کجا است، خشکسالى در قائنات، دون ژوان ایرانى، روند تحقیقات جغرافیایى در ایران، سازمان هواشناسى جهانى و هواشناسى ایران، سخنى چند درباره هواشناسى، شمه‌اى از خدمات جغرافیایى سازمان جغرافیایى، کلیات جغرافیاى طبیعى، کمک به اقلیم‌شناسى باستانى ایران، لزوم تهیه نقشه‌هاى جغرافیایى، مشخصات جغرافیاى طبیعى ایران، مطالعه اجمالىِ فرهنگ‌هاى جغرافیایى، مطالعه جغرافیاى در خواص جمعیتى امت مسلمان در جهان، مفهوم جغرافیا و روش تدریس و...

وفات:
پروفسور محمدحسن گنجی پدر جغرافیای نوین ایران پنجشنبه‌شب ۲۹ تیرماه سال ۹۱ش در سن ۱۰۰ سالگی درگذشت.

محمد حسن گنجی

زندگینامه

ناصر مَکارِم شیرازی متولد سال ۱۳۰۵شمسی از مراجع تقلید شیعیان و یکی از استادان درس خارج فقه و اصول در قم است. او یکی از هفت مرجع معرفی‌شده از سوی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در سال ۱۳۷۳ش است. مکارم شیرازی از جوانی تألیفاتی داشته و تا دهه ۱۳۹۰ش، نزدیک به یک‌صد اثر از وی منتشر شده است. وی از مدیران مجله مکتب اسلام به‌ویژه پیش از پیروزی انقلاب اسلامی بوده است. تفسیر نمونه، یکی از مهم‌ترین تفاسیر معاصر از قرآن، حاصل کار گروهی به سرپرستی اوست. مکارم شیرازی، صاحب فتاوایی است که در فقه شیعه کم‌سابقه است؛ از جمله حرمت سیگار کشیدن و عدم نجاست ذاتی کفار. مدارس علمیه مانند مدرسه فقهی امام کاظم (ع)، مؤسسات پژوهشی مانند مرکز تخصصی شیعه‌شناسی، و همچنین شبکه ماهواره‌ای ولایت از جمله مراکزی است که از سوی دفتر وی اداره می‌شود.

ناصر مکارم شیرازی، از روحانیان فعال و یکی از سخنرانان انقلابی بوده که پیش از انقلاب اسلامی در نقاط مختلف ایران دست به فعالیت زده و زندانی و تبعید شده است. او عضو مجلس خبرگان تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بوده است. در سال ۱۳۹۳ش، همایشی با مدیریت وی در قم و با عنوان «کنگره جهانی جریان‌های افراطی و تکفیری از دیدگاه علمای اسلام» در واکنش به تحرکات گروه داعش برگزار شد و عالمانی از ۸۰ کشور جهان در آن حضور داشتند.

زندگی و تحصیل

ناصر مکارم شیرازی، در سال ۱۳۰۵ش در شیراز متولد شد. پدر او بازرگان و فروشنده بود. تحصیلات دبستان و دبیرستان را در شیراز گذراند و در ۱۴ سالگی دروس دینی خود را در مدرسه آقا بابا خان شیراز آغاز کرد و در ۱۸ سالگی (۱۳۲۳ش) وارد حوزه علمیه قم شد. در سال ۱۳۲۹ش به نجف رفت، اما پس از یک سال اقامت و تحصیل، در سال ۱۳۳۰ش به قم بازگشت.

مکارم شیرازی، در درس آیت الله بروجردی، سید محمد حجت کوه‌کمره‌ای و سید محمد محقق داماد در قم شرکت می‌کرد. در نجف، در درس آیت الله خویی و سید محسن حکیم حاضر می‌شد و در بازگشت از نجف، در ۲۴ سالگی، از محمدباقر اصطهباناتی و محمدحسین کاشف الغطاء اجازه اجتهاد دریافت کرد.

سید محمد حسینی بهشتی و امام موسی صدر، از هم‌مباحثه‌های مکارم شیرازی بوده‌اند.

مرجعیت
ناصر مکارم شیرازی یکی از مراجع تقلید شناخته‌شده در جمهوری اسلامی ایران، و یکی از هفت فقیهی است که پس از درگذشت آیت الله اراکی در آذر ۱۳۷۳ش، از سوی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، واجد شرایط مرجعیت شناخته و اعلام رسمی شد.

اقدامات علمی و فرهنگی

مکارم شیرازی، از ابتدای جوانی دست به تألیف و تحقیق زد و علاوه بر تحصیلات حوزوی مرسوم، اقدامات فرهنگی را هم با جدیت دنبال کرد. این فعالیت‌های او در شرایطی بوده که تعداد نویسندگان حوزوی در آن دوره بسیار اندک بود. برخی از فعالیت‌های او از این قرار است:

نویسنده برگزیده کتاب سال ۱۳۳۳ش

مکارم شیرازی در سال ۱۳۳۳ش کتابی با عنوان «فیلسوف‌نماها» نوشت که برنده جایزه کتاب سال شد. این کتاب، با زبانی داستانی، عقاید مارکسیستی را نقد کرده است. او پیش از این، کتاب «جلوه حق» را در نقد فرقه صوفیه و در پی تبلیغات گسترده آن‌ها تألیف کرده بود. انتشار مجله درس‌هایی از مکتب اسلام
آیت‌الله مکارم شیرازی و جمعی دیگر از حوزویان، مجله درس‌هایی از مکتب اسلام را در سال ۱۳۳۷ش پایه‌گذاری کردند و یک سال پس از راه‌اندازی آن، در پی جدایی برخی اعضا، صاحب امتیازی و مدیرمسئولی این نشریه را عهده‌دار شد و این مسئولیت را تا سال ۱۳۶۶ش بر عهده داشت. برخی از کتاب‌های منتشر شده از سوی ناصر مکارم شیرازی اولین بار به‌صورت مقاله‌های متناوب در نشریه مکتب اسلام چاپ شده است؛ کتاب‌هایی از جمله «معاد و جهان پس از مرگ»، «مشرق‌زمین به پا خیزد» و «مهدی، انقلابی بزرگ».

سرمقاله‌های آیت‌الله مکارم شیرازی در مجله مکتب اسلام، موضعی انتقادی و معترضانه در برابر حکومت پهلوی داشت و به توقیف چندباره این مجله انجامید.

 پایه‌گذاری جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
آیت الله مکارم شیرازی، یکی از اعضای اصلی هیئتی بود که در زمان حیات آیت الله بروجردی برای ساماندهی وضعیت حوزه‌های علمیه شکل گرفت و پس از درگذشت او در سال ۱۳۴۰ش نیز ادامه یافت. این هیئت در سال ۱۳۳۷ش برای رسیدگی به امور حوزه علمیه با نظر آیت الله بروجردی که در آن زمان، مرجع عام و زعیم حوزه علمیه بود تشکیل شد و علاوه بر مکارم شیرازی چهره‌های حوزوی‌ای از جمله حسینعلی منتظری، ربانی شیرازی، سید مهدی روحانی، سید موسی زنجانی، احمد آذری قمی، مهدی حائری تهرانی، محسن حرم‌پناهی وجعفر سبحانی، عضو آن بودند.

ادامه کار این هیئت، موجب شکل‌گیری جامعه مدرسین در سال ۱۳۴۴ش شد. مکارم شیرازی همچنان یکی از اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم است.

تالیفات

برخی از تألیفات وی عبارتند از:

۱۱۰ سرمشق از سخنان حضرت علی

۱۵۰ درس زندگی

۱۸۰ پرسش و پاسخ

۵۰ درس اصول عقاید برای جوانان

آفریدگار جهان

آیات ولایت در قرآن

آیین رحمت

آئین ما (اصل الشیعه)

احکام بانوان (جدید)

احکام خانواده در پرتو فقه اسلامی

احکام عزاداری

اخلاق اسلامی در نهج البلاغه ۲ جلد

اخلاق در قرآن ۳ جلد

ارتباط با ارواح

از تو سؤال می‌کنند

استفتائات ۳ جلد

اسرار عقب‌ماندگی شرق

اسلام در یک نگاه

اسلام و آزادی بردگان

اسلام و کمک‌های مردمی

اعتقاد ما

اعتکاف، عبادتی کامل

انوار هدایت جلد ۱

اهداف قیام حسینی

فاجعهٔ تمدن

بازاریابی شبکه‌ای یا کلاهبرداری مرموز

بررسی طُرُق فرار از ربا

برگزیده تفسیر نمونه ۵ جلد

پاسخ به پرسش‌های مذهبی

پیام امام امیرالمؤمنین ۱۱ جلد

پیام قرآن ۱۰ جلد

پیدایش مذاهب

تعزیر و گستره آن

تفسیر نمونه ۲۷ جلد

تقیّه، سپری برای مبارزه عمیق‌تر

جامعه سالم در پرتو اخلاق

جلوه حق

چند نکته مهم دربارهٔ رؤیت هلال

چهره منافقان در قرآن حدیث غدیر: سند گویای ولایت

حکومت جهانی مهدی

حیله‌های شرعی و چاره جویی‌های صحیح

خدا را چگونه بشناسیم

خطوط اساسی اقتصاد اسلامی

خمس: پشتوانه استقلال بیت المال

دائرهالمعارف فقه مقارن جلد ۱

در جستجوی خدا

راه غلبه بر نگرانی‌ها و ناامیدی‌ها

ربا و بانکداری اسلامی

رساله احکام بانوان

رساله احکام پزشکی

رساله احکام (پسران)

رساله احکام (دختران)

رساله احکام نوجوانان

رساله توضیح المسائل

رمی جمرات در گذشته و حال

رهبران بزرگ و مسئولیت‌های بزرگ‌تر

زندگی در پرتو اخلاق

زهرا برترین بانوی جهان

سوگندهای پربار قرآن

سیگار پدیده مرگبار عصر ما

شأن نزول آیات قرآن

شیعه پاسخ می‌گوید

شیوه همسری در خانواده نمونه

عاشورا: ریشه‌ها، انگیزه‌ها، رویدادها، پیامدها

عقیده یک مسلمان

فضیلت سوره‌های قرآن

فیلسوف‌نماها

قرآن کریم

قرآن و آخرین پیامبر

قهرمان توحید

گفتار معصومین ۲ جلد

مثال‌های زیبای قرآن ۲ جلد

مدیریّت و فرماندهی در اسلام

مشروعیّت سقیفه؟!

مشکات هدایت

مشکلات جنسی جوانان

معاد و جهان پس از مرگ

معراج، شقّ القمر، عبادت در قطبین

معمای هستی

مفاتیح نوین

مناسک جامع حج

مناسک حج

مناسک عمره مفرده

مناظرات تاریخی امام رضا

وهابیت بر سر دوراهی

بحثی دربارهٔ ماتریالیسم و کمونیسم

از تبعید تا پیروزی: زندگی‌نامه، مقالات و مصاحبه‌های ناصر مکارم شیرازی[۶۴]

اندیشه‌های فقهی

ناصر مکارم شیرازی، در قامت یک فقیه و مرجع تقلید شیعه، فتاوایی صادر کرده که برخی از آن‌ها در تاریخ فقه شیعی کم‌نظیر بوده یا با فتاوای مشهور تفاوت داشته است. برخی از این موارد در زیر آمده است:

عدم نجاست ذاتی کفار

به فتوای مکارم شیرازی، کفار، نجاست ذاتی ندارند، ولی چون از نجاست ظاهری پرهیز نمی‌کنند، در معاشرت با آنان باید احتیاط کرد.

تحریم توهین به مقدسات اهل سنت

به فتوای مکارم شیرازی، توهین به مقدسات اهل سنت جایز نیست.

جواز ترک حجاب در ضرورت
به فتوای مکارم شیرازی، اگر دختران مسلمان در شرایطی قرار بگیرند که گذراندن دروس عالی جز با عدم رعایت حجاب امکان‌پذیر نباشد، به مقدار ضرورت می‌توانند حجاب اسلامی را رعایت نکنند. این فتوا در پاسخ به پرسشی درباره وظیفه دانشجویان زن مسلمان در کشور‌هایی مانند ترکیه صادر شده است. انتشار این فتوا در رسانه‌ها، برخی واکنش‌ها را در پی داشت. دفتر آیت الله مکارم شیرازی، در توضیحی، حجاب زنان در اسلام را از ضروریات دین اسلام دانست، اما در عین حال تأکید کرد که بنابر فتوای مذکور، در موارد ضرورت، اجازه ترک حجاب داده می‌شود.

حرمت استعمال دخانیات

به فتوای مکارم شیرازی، کشیدن سیگار و انواع دخانیات حرام است.

حرمت جریمه دیرکرد وام
به فتوای مکارم شیرازی، گرفتن جریمه دیرکرد مشروعیت ندارد، همانطور که تأخیر در پرداخت وام از سوی قرض‌گیرندگان هم جایز نیست.

در فتوایی دیگر از آیت الله مکارم شیرازی، تصریح شده که جریمه دیرکرد هر گاه به عنوان یک قانون بانکی طبق محاسبه سود پول اعمال شود، نوعی رباخواری و حرام است و اگر به عنوان تعزیر در برابر تأخیر در پرداخت دین باشد، مبلغ آن جریمه، متعلق به بیت‌المال است، نه سیستم بانکی.

&nbsp;

لزوم قربانی کردن در وطن، به جای منا در شرایط خاص

به فتوای مکارم شیرازی، اگر مکلف بداند که قربانی حج تمتع که در منا انجام می‌شود، از بین می‌رود و قابل استفاده نیست، باید پول آن را کنار بگذارد و در ماه ذی الحجه همان سال در شهر خودش قربانی کند. بنابر این فتوا، اگر مکلف در همان سال نتوانست، باید در ایام تشریق سال بعد، احکام قربانی را انجام دهد. بنابر نظر فق‌های شیعه، قربانی حج تمتع باید در سرزمین منا ذبح شود. با این حال اهل سنت معتقدند ذبح در منا مستحب است و آنچه واجب است، ذبح در محدوده حرماست. نظرات تفصیلی آیت الله مکارم شیرازی در این باره به همراه دلایل او، در رساله مستقل فقهی با عنوان «حکم الأضحیه فی عصرنا» آمده است.

بر اساس فتوای مکارم شیرازی، در صورت اطمینان به حصول شرایط قربانی در منا، اولویت با ذبح در همان جاست.

ورود زنان به ورزشگاه
در اردیبهشت ۱۳۹۴ در دیدار با رئیس کمیته اخلاق فدراسیون فوتبال و اعضای این کمیته گفت که در مورد دعوت بانوان به ورزشگاه‌ها مسائلی وجود دارد و ما نمی‌توانیم هر کاری که غربی‌ها انجام می‌دهند، انجام دهیم؛ خط قرمز‌هایی در آئین ما وجود دارد که باید آن را رعایت کرد و باید استقلال فرهنگی خود را در زمینه فرهنگی نیز حفظ کنیم. وی در دیدار با فرمانده پلیس هم چنین گفت که در شرایط کنونی کشور چه ضرورتی دارد که زنان به ورزشگاه بروند و چه مشکلی پیش می‌آید اگر نروند؟