تاریخ منتظم ناصری، نوشته اعتماد السلطنه (صنیع الدوله)، تصحیح محمداسماعیل رضوانی می‌باشد.
این کتاب که میان سال‌های ۱۲۹۸ و ۱۳۰۰ نوشته و به شاه تقدیم شد، تاریخ عمومی جهان را از هجرت پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم تا آغاز فرمان روایی قاجاریان (دولت قاجاریه) در بر دارد. نویسنده گزارش‌های تاریخی خود را بر پایه بخش‌های جغرافیایی جهان (آسیا، اروپا، افریقا و امریکا) تنظیم کرده و از این دید بی مانند بوده است. نام کتاب از «نظم سنواتی» و «اهدای آن به ناصر الدین شاه» برمی آید.
کندی کردن نویسنده در نوشتن جلد پنجم مرآه البلدان بر اثر فراهم نبودن اطلاعات درست در باره برخی از شهرها و روستاها، از انگیزه‌های نوشته شدن تاریخ منتظم ناصری است. افزون بر این، کتابی به زبان فارسی در باره تاریخ مختصر و عمومی ایران و جهان و محدود به شرح پادشاهی شاهان و جنگ و صلح آنان، تا آن زمان وجود نداشت. این کتاب هم چنین در بر دارنده «هرگونه حوادث از قبیل تولد و ارتحال علما و اعیان ممالک، اختراعات و انکشافات و... ، بروز امراض عمومی... و حتی بعضی از خسوف و کسوف» است.

۲ - وجه تسمیه این کتاب
نظم سنواتی و اهدای آن به ناصرالدین شاه، نام کتاب را برای آن فراهم آورده است.

۳ - علل نگارش
یکی از دلایل اعتمادالسلطنه برای تألیف تاریخ منتظم ناصری، تأخیر وی در تألیف جلد پنجم مرآه البلدان به سبب فراهم نبودن اطلاعات صحیح از بعضی بلاد و قُرا بود، و علت مهم‌تر آن‌که تا آن زمان کتابی به زبان فارسی در تاریخ مختصر و عمومی ایران و جهان که محدود به شرح سلطنت سلاطین و جنگ و صلح آن‌ها نباشد، بلکه «هرگونه حوادث از قبیل تولد و ارتحال علما و اعیان ممالک، اختراعات و انکشافات...، بروز امراض عمومی...، حتی بعضی از خسوف و کسوف» را شامل شود، نگاشته نشده بود.

۴ - ساختار کتاب
این کتاب در دو بخش و سه جلد سامان یافته و طرحی تطبیقی برای گاه شماری‌های هجری و میلادی عرضه کرده است. کسانی مانند اشرام، آربلی (المورد) و فریمن- گرنویل، جدول‌های گوناگونی برای دوره‌های هزار ساله و بیشتر از آن برای تطبیق گاه شماری‌های میلادی و هجری قمری فراهم آورده‌اند. عبد الغفار نجم الدوله نیز در ایران با سامان دادن جدولی، گاه شماری‌ها را از سال نخست تا ۱۴۶۴ ق برای تطبیق تاریخ‌های میلادی با آنها تنظیم کرده، اما این نخستین آشنایی ایرانیان با تطبیق گاه شماری هجری قمری و میلادی نیست، زیرا محمدحسن اعتماد السلطنه در همین کتاب (تاریخ منتظم ناصری)، در برابر هر سال هجری قمری، سال میلادی آن را از آغاز تا ۱۳۰۰ ق، آورده است.
هر یک از گزارش‌ها، به تاریخ سال هجری و میلادی خود معنون شده‌اند. نویسنده، گزارش‌ها را چکیده کرده و هر جا از رویدادی سخن می‌رود که پیش تر آن را آورده، خواننده را بدان جا بازگردانده و پس از عنوان سال‌های پیش گفته، به جغرافیای گزارش (آسیا/ اروپا و ...) اشاره کرده است تا زمینه برای خوانش متن فراهم تر آید. حتی حوزه‌های جغرافیایی خردتر نیز پس از نام قاره‌ها و پیش از متن گزارش یاد شده‌اند. مانند «اروپا- انگلیس» یا «اروپا- روس»

&nbsp;

Author

Editor

Interpreter

Common title

Number of volumes

Persian Title

Publish location

Publication year

Publish number

Publisher

Qr Code

Sect

Scholar

ISBN

Source

Translated

Translated Fields

Is this post suggested?

Rate

View

Votes

تاریخ منتظم ناصری جلد ۳_۱

تطبیق لغات جغرافیایی قدیم و جدید ایران
مشخصات کتاب:
سرشناسه : اعتمادالسلطنه، محمدحسن‌بن علی، ۱۲۵۹ - ۱۳۱۳ق.
عنوان و نام پدیدآور : تطبیق لغات جغرافیایی قدیم و جدید ایران/ تالیف محمدحسن اعتمادالسلطنه؛ به تصحیح هاشم محدث.
مشخصات نشر : تهران: امیرکبیر، ۱۳۶۳٫
مشخصات ظاهری : ۲۰۴ ص.
یادداشت : کتابنامه به‌صورت زیرنو‌یس.
یادداشت : نمایه.
موضوع : نام‌های جغرافیایی-- ایران-- واژه‌نامه‌ها
موضوع : جغرافیدانان -- ایران -- سرگذشتنامه
موضوع : جغرافیدانان-- کشورهای اسلامی -- سرگذشتنامه
موضوع : جغرافیدانان -- سرگذشتنامه
موضوع : ایران -- فرهنگ جغرافیائی
شناسه افزوده : محدث، هاشم، ۱۳۳۱ - ، مصحح
رده بندی کنگره : DSR6/الف‌۶ت‌۶ ۱۳۶۳
رده بندی دیویی : ۹۱۵/۵۰۰۳
شماره کتابشناسی ملی : م‌۶۳-۳۰۵۵
عناوین اصلی کتاب شامل:
فهرست‌؛ [مقدمه مصحح]؛ به جای مقدمه‌؛ فصل اول در جغرافیای قدیم‌؛ فصل دویم در فن اتونوگرافی‌؛ فصل سیم در باب السنه مختلفه عهد قدیم‌؛ فهرستها

تطبیق لغات جغرافیایی قدیم و جدید ایران

این کتاب در پاسخ به این پرسش است که هنگام شهادت امام حسین(ع) ـ به سال ۶۱ هجری قمری ـ در دنیا و ممالک جهان چه می گذشت؟ این کتاب در پاسخ به این پرسش است که هنگام شهادت امام حسین(ع) ـ به سال ۶۱ هجری قمری ـ در دنیا و ممالک جهان چه می گذشت؟ نویسنده کتاب، که با زبانهای گوناگون آشنا بوده و درباره تاریخ جهان منابع و مآخذ بسیاری را در اختیار داشته است، سعی کرده تا اثری ابتکاری و پربار در مورد عاشورا تهیه کند. وی پس از مقدمه، واقعه عاشورا را به اختصار و با دقتی در خور، گزارش می کند. سپس در سه فصل از حوادث و وقایع هم زمان با عاشورا سخن می گوید.

فصل نخست کتاب به بیان حوادث ممالک آسیا و کشورهای مسلمان نشین اختصاص دارد که شامل جزیره العرب، عراقین، ایران، گرجستان، ارمنستان، ترکستان شرقی و غربی، خوارزم، افغانستان، هندوستان، سند و ژاپن است.

در فصل دوم به رخدادهای آفریقا می پردازد که شامل مصر نیز می گردد. در فصل سوم به وقایع مربوط به ممالک اروپایی پرداخته و از انگلیس، فرانسه، آلمان، روس، جزایر اسکاندیناوی، مجارستان و خرواتستان (کرواسی)، بلغارستان، رومانیا، پرتغال، رم، اسپانیا و ایتالیا یاد کرده است.

&nbsp;

الحجه السعاده فی حجه الشهاده

محمدحسن خان صنیع الدوله معروف به اعتماد السلطنه (۱۲۵۹-۱۳۱۳ق) از رجال دوران قاجار و نویسنده کتاب خیرات حسان بود. وی تحصیل کرده دارالفنون و از درباریان ناصرالدین شاه بود. اعتمادالسلطنه به فرانسه سفر کرد و به دانشگاه پاریس رفت. پس از بازگشت، رئیس دارالترجمه همایونی، مترجم مخصوص شاه و همچنین وزیر انطباعات (چاپ و نشر) شد. از او آثار بسیاری برجای مانده که کتاب روزنامه خاطرات از مهم‌ترین آثار اوست. اعتماد السلطنه همچنین کتاب خیرات حسان (۱۳۰۴ـ ۱۳۰۷ق) را درباره شرح حال حدود ۹۱۲ زن مشهور مسلمان به نگارش درآورد.

زندگی‌نامه محمدحسن خان صنیع الدوله در ۲۱ شعبان ۱۲۵۹ق برابر با ۲۶ شهریور ۱۲۲۲ش در مراغه متولد و در ۱۸ شوال ۱۳۱۳ق برابر با ۱۴ فروردین ۱۲۷۵ش در تهران از دنیا رفت. وی ملقب به اعتمادالسلطنه، از رجال دربار دوره قاجار و عهد ناصرالدین شاه و نویسنده کتاب‌های بسیاری بود.

زندگی علمی
وی در دانشگاه پاریس، تاریخ، جغرافیا و ادبیات فرانسوی را آموخت و همچنین در مدت اقامتش در فرانسه زبان انگلیسی را نیز فرا گرفت. در مراجعت به تهران ناصرالدین شاه وی را به سمت ریاست دارالترجمه همایونی و مترجم مخصوص شاه و همچنین وزیر انطباعات (چاپ و نشر) گمارد.[۵] وی در این سمت، تعداد زیادی از کتب اندیشمندان هم عصر خویش را به نام خود منتشر نمود

 آثار
۱- روزنامه خاطرات
۲- مطلع الشمس
۳- المآثر و الآثار
۴- التدوین فی احوال جبال شروین
۵- تاریخ منتظم ناصری
۶- مرآت البلدان
۷- تاریخ اشکانیان و تاریخ ساسانیان
۸- تطبیق لغات جغرافیایی قدیم و جدید
۹- خلسه یا خواب نامه
۱۰- صدر التواریخ
۱۱- مطلع الشمس
۱۲- درر التیجان فی تاریخ بنی‌اشکان
۱۳- حجهالسعاده فی حجهالشهاده
۱۴- سفرنامه ناصرالدین شاه به خراسان
۱۵- کشف المطالب

 وفات و محل دفن

وی سرانجام در ۵۳ سالگی  در سال ۱۳۱۳ه.ق. برابر با ۱۸ شوال از دنیا رفت و در «وادی‌السلام»نجف اشرف مدفون گردید.

Born

Death

محمدحسن خان صنیع الدوله (اعتمادالسلطنه)

محمدحسن خان صنیع الدوله (اعتمادالسلطنه)

Born:

Death:

محمدحسن خان صنیع الدوله (اعتمادالسلطنه)

Author Books